อตีตปัจจเวกขณปาฐะ (บทพิจารณาการใช้สอยปัจจัย ๔ ย้อนหลัง)

อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา ยัง จีวะรัง ปะริภุตตัง, ตัง ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ, อุณหัสสะ ปะฏิฆาตายะ, ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ, ยาวะเทวะ หิริโกปินะปะฏิจฉาทะนัตถัง.

จีวร (เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม) ใด อันเราบริโภคแล้วในวันนี้ ไม่ได้ทันพิจารณา, จีวรนั้นเราบริโภคแล้ว เพียงเพื่อบำบัดความหนาว, บำบัดความร้อน, บำบัดสัมผัสอันเกิดจากเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน, และเพียงเพื่อปกปิดอวัยวะอันน่าละอาย.

อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา โย ปิณฑะปาโต ปะริภุตโต, โส เนวะ ทะวายะ นะ มะทายะ นะ มัณฑะนายะ นะ วิภูสะนายะ, ยาวะเทวะ อิมัสสะ กายัสสะ ฐิติยา ยาปะนายะ วิหิงสุปะระติยา พรัหมะจะริยานุคคะหายะ,

บิณฑบาต (อาหาร) ใด อันเราบริโภคแล้วในวันนี้ ไม่ได้ทันพิจารณา, บิณฑบาตนั้นเราบริโภคแล้ว ไม่ใช่เพื่อเล่นสนุก ไม่ใช่เพื่อมัวเมา ไม่ใช่เพื่อประดับตกแต่ง, แต่เพียงเพื่อให้กายนี้ตั้งอยู่ได้ เพื่อระงับความหิว และสนับสนุนการประพฤติพรหมจรรย์,

อิติ ปุราณัญจะ เวทะนัง ปะฏิหังขามิ นะวัญจะ เวทะนัง นะ อุปปาเทสสามิ, ยาตรา จะ เม ภะวิสสะติ อะนะวัชชะตา จะ ผาสุวิหาโร จาติ.

ด้วยอุบายนี้ เราจักระงับเวทนาเก่า และจักไม่ทำเวทนาใหม่ให้เกิดขึ้น, ความเป็นไปแห่งกาย ความไม่มีโทษ และการอยู่สบายจักมีแก่เรา ดังนี้.

อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา ยัง เสนาสะนัง ปะริภุตตัง, ตัง ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ, อุณหัสสะ ปะฏิฆาตายะ, ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ, ยาวะเทวะ อุตุปะริสสะยะวิโนทะนัง ปะติสัลลานารามัตถัง.

เสนาสนะ (ที่อยู่อาศัยที่นอน) ใด อันเราบริโภคใช้สอยแล้วในวันนี้ ไม่ได้ทันพิจารณา, เสนาสนะนั้นเราใช้สอยแล้ว เพียงเพื่อบรรเทาความหนาว ความร้อน สัตว์เลื้อยคลาน อันตรายแห่งฤดูกาล และเพื่อความสงบในการหลีกเร้นภาวนา.

อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตวา โย คิลานะปัจจะยะเภสัชชะปะริกขาโร ปะริภุตโต, โส ยาวะเทวะ อุปปันนานัง เวยยาพาธิกานัง เวทะนานัง ปะฏิฆาตายะ, อัพพะยาปัชฌะปะระมะตายาติ.

เภสัชบริขารอันเป็นปัจจัยของคนไข้ (ยารักษาโรค) ใด อันเราบริโภคแล้วในวันนี้ ไม่ได้ทันพิจารณา, เภสัชนั้นเราบริโภคแล้ว เพียงเพื่อบำบัดทุกขเวทนาจากโรคภัยที่เกิดขึ้นแล้ว เพื่อความเป็นผู้ไม่มีโรคเบียดเบียนเป็นที่สุด ดังนี้.