ธรรมะ

"การภาวนาคือการต่อสู้ระหว่างธรรมกับกิเลสบนเวทีคือหัวใจ เพื่อถอดถอนกิเลสให้สิ้นไป"

หลวงตามหาบัวอธิบายการปฏิบัติธรรมว่าเป็นการต่อสู้ภายในจิตใจ ไม่ใช่การต่อสู้กับสิ่งภายนอก กิเลสคือแรงดึงที่พาใจออกไปยึดติดในสิ่งต่างๆ ธรรมคือปัญญาที่เห็นความจริงและปล่อยวาง ผู้ที่ฝึกภาวนาอย่างสม่ำเสมอย่อมมีธรรมแข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆ

"หมั่นทำทาน รักษาศีล เจริญภาวนา สามอย่างนี้คือรากฐานของชีวิตที่ดี"

หลวงตามหาบัวสรุปหลักการดำเนินชีวิตที่ดีไว้สามประการ คือการให้ทาน (ทาน) การรักษาศีล (ศีล) และการฝึกจิตใจ (ภาวนา) ทั้งสามเป็นเหมือนขาโต๊ะที่ต้องมีครบจึงจะมั่นคง ขาดอย่างใดอย่างหนึ่งชีวิตก็จะเอียง

"การรักษาศีล ๕ ให้บริสุทธิ์เป็นพื้นฐานสำคัญที่ทำให้บ้านเมืองและชีวิตเจริญรุ่งเรือง"

หลวงพ่อคูณสอนให้เห็นความสำคัญของศีล ๕ ว่าเป็นรากฐานของสังคมที่สงบสุข เมื่อแต่ละคนรักษาศีลของตนเอง ก็ไม่มีการทำร้ายกัน ไม่มีการโกง ไม่มีการมึนเมาจนขาดสติ สังคมโดยรวมย่อมสงบสุขตามไปด้วย

"ถ้าประมาทเมื่อใด ก็ตายเมื่อนั้น ทำอะไรทุกอย่างทำให้ดี อย่าได้ประมาท"

หลวงพ่อคูณพูดถึงความประมาทในความหมายกว้างทั้งทางกายและใจ ทางกายคือการระวังภัยอันตราย ทางใจคือการไม่ตื่นตัวทางธรรม เมื่อใจประมาทก็ปล่อยให้กิเลสครอบงำ การทำทุกสิ่งด้วยความรอบคอบและมีสติจึงเป็นสิ่งสำคัญ

"สร้างบุญใช้สติ ไม่ต้องใช้สตางค์ พวกเราหาแต่สตางค์ ไม่หาสติกันเลย"

หลวงพ่อจรัญชี้ให้เห็นว่าบุญที่แท้จริงไม่ได้วัดด้วยเงินที่บริจาค แต่วัดที่เจตนาที่บริสุทธิ์และสติที่ตื่นตัว การมีสติรู้ตัวในทุกขณะ ไม่ปล่อยให้ความโลภ โกรธ หลง ครอบงำ คือการสร้างบุญที่ยิ่งใหญ่กว่าการบริจาคเงินโดยปราศจากสติ

"เมื่อมีทุกข์ต้องมีสติควบคุมใจ ใช้สติในการแก้ปัญหา ไม่ปล่อยให้ความเจ็บปวดพาไป"

หลวงพ่อจรัญสอนให้ใช้สติเป็นเครื่องมือรับมือกับความทุกข์ ไม่ใช่การกดทับความรู้สึก แต่คือการรู้เท่าทันว่าใจกำลังเจ็บปวดอยู่ และเลือกสนองตอบด้วยปัญญาแทนที่จะถูกพัดไปตามอารมณ์ สติทำให้เราเป็นนายของใจ ไม่ใช่ทาสของความรู้สึก