ตังขณิกปัจจเวกขณปาฐะ (บทพิจารณาปัจจัย ๔ ขณะใช้สอย)

ปะฏิสังขา โยนิโส จีวะรัง ปะฏิเสวามิ, ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ, อุณหัสสะ ปะฏิฆาตายะ, ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ, ยาวะเทวะ หิริโกปินะปะฏิจฉาทะนัตถัง.

เราพิจารณาโดยแยบคายแล้วนุ่งห่มจีวร (เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม), เพียงเพื่อบำบัดความหนาว, บำบัดความร้อน, บำบัดสัมผัสอันเกิดจากเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน, และเพียงเพื่อปกปิดอวัยวะอันก่อให้เกิดความละอาย.

ปะฏิสังขา โยนิโส ปิณฑะปาตัง ปะฏิเสวามิ, เนวะ ทะวายะ นะ มะทายะ นะ มัณฑะนายะ นะ วิภูสะนายะ, ยาวะเทวะ อิมัสสะ กายัสสะ ฐิติยา ยาปะนายะ วิหิงสุปะระติยา พรัหมะจะริยานุคคะหายะ,

เราพิจารณาโดยแยบคายแล้วบริโภคบิณฑบาต (อาหาร), ไม่ใช่เพื่อเล่นสนุก ไม่ใช่เพื่อมัวเมา ไม่ใช่เพื่อประดับ ไม่ใช่เพื่อตกแต่งผิวกาย, เพียงเพื่อความตั้งอยู่ได้แห่งกายนี้ เพื่อให้ชีวิตดำเนินไป เพื่อระงับความหิวกระหาย เพื่อสนับสนุนการประพฤติพรหมจรรย์,

อิติ ปุราณัญจะ เวทะนัง ปะฏิหังขามิ นะวัญจะ เวทะนัง นะ อุปปาเทสสามิ, ยาตรา จะ เม ภะวิสสะติ อะนะวัชชะตา จะ ผาสุวิหาโร จาติ.

ด้วยอุบายนี้ เราจักระงับเวทนาเก่า (ความหิว) และจักไม่ทำเวทนาใหม่ (ความอิ่มแน่น) ให้เกิดขึ้น, ความเป็นไปแห่งกาย ความเป็นผู้ไม่มีโทษ และความอยู่สบายจักมีแก่เรา ดังนี้.

ปะฏิสังขา โยนิโส เสนาสะนัง ปะฏิเสวามิ, ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ, อุณหัสสะ ปะฏิฆาตายะ, ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ, ยาวะเทวะ อุตุปะริสสะยะวิโนทะนัง ปะติสัลลานารามัตถัง.

เราพิจารณาโดยแยบคายแล้วใช้สอยเสนาสนะ (ที่อยู่อาศัยที่นอน), เพียงเพื่อบำบัดความหนาว, บำบัดความร้อน, บำบัดสัมผัสอันเกิดจากเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน, และเพียงเพื่อบรรเทาอันตรายอันเกิดจากฤดูกาล และเพื่อรื่นรมย์ในการหลีกเร้นภาวนา.

ปะฏิสังขา โยนิโส คิลานะปัจจะยะเภสัชชะปะริกขารัง ปะฏิเสวามิ, ยาวะเทวะ อุปปันนานัง เวยยาพาธิกานัง เวทะนานัง ปะฏิฆาตายะ, อัพพะยาปัชฌะปะระมะตายาติ.

เราพิจารณาโดยแยบคายแล้วบริโภคเภสัชบริขารอันเป็นปัจจัยของคนไข้ (ยารักษาโรค), เพียงเพื่อบำบัดทุกขเวทนาที่เกิดจากอาพาธต่างๆ ที่เกิดขึ้นแล้ว, เพื่อความเป็นผู้ไม่มีโรคเบียดเบียนเป็นที่สุด ดังนี้.