คิริมานนทสูตร (สัญญา ๑๐ ประการเพื่อระงับอาพาธ)
บทนำและความหมาย
พระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงตรัสสอนสัญญา ๑๐ ประการแก่ท่านพระอานนท์ เพื่อนำไปแสดงแก่พระคิริมานนท์ผู้กำลังอาพาธหนัก เมื่อท่านได้ฟัง อาพาธนั้นก็สงบระงับหายไปโดยพลัน
พระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงตรัสสอนสัญญา ๑๐ ประการแก่ท่านพระอานนท์ เพื่อนำไปแสดงแก่พระคิริมานนท์ผู้กำลังอาพาธหนัก เมื่อท่านได้ฟัง อาพาธนั้นก็สงบระงับหายไปโดยพลัน
ทะสะยิมานิ อานันทะ สัญญาโย, กะตะมา ทะสะ? อะนิจจะสัญญา, อะนัตตะสัญญา, อะสุภะสัญญา, อาทีนะวะสัญญา, ปะหานะสัญญา, วิราคะสัญญา, นิโรธะสัญญา, สัพพะโลเก อะนะภิระตะสัญญา, สัพพะสังขาเรสุ อะนิจจะสัญญา, อานาปานัสสะติ.
[ ทะ-สะ-ยิ-มา-นิ อา-นัน-ทะ สัน-ญา-โย, กะ-ตะ-มา ทะ-สะ? อะ-นิด-จะ-สัน-ญา, อะ-นัด-ตะ-สัน-ญา, อะ-สุ-พะ-สัน-ญา, อา-ที-นะ-วะ-สัน-ญา, ปะ-ฮา-นะ-สัน-ญา, วิ-รา-คะ-สัน-ญา, นิ-โร-ทะ-สัน-ญา, สับ-พะ-โล-เก อะ-นะ-ภิ-ระ-ตะ-สัน-ญา, สับ-พะ-สัง-ขา-เร-สุ อะ-นิด-จะ-สัน-ญา, อา-นา-ปา-นัด-สะ-ติ. ]
ดูกรอานนท์ สัญญา ๑๐ ประการนี้ คือ ๑. อนิจจสัญญา (กำหนดหมายความไม่เที่ยง) ๒. อนัตตสัญญา (กำหนดหมายความไม่ใช่ตัวตน) ๓. อสุภสัญญา (กำหนดหมายความไม่งาม) ๔. อาทีนวสัญญา (กำหนดหมายโทษแห่งกาย) ๕. ปหานสัญญา (กำหนดหมายการละกิเลส) ๖. วิราคสัญญา (กำหนดหมายความคลายกำหนัด) ๗. นิโรธสัญญา (กำหนดหมายความดับกิเลส) ๘. สัพพโลเกอนภิรตสัญญา (กำหนดหมายความไม่น่ายินดีในโลกทั้งปวง) ๙. สัพพสังขาเรสุอนิจจสัญญา (กำหนดหมายความไม่เที่ยงในสังขารทั้งปวง) ๑๐. อานาปานัสสติ (สติกำหนดลมหายใจเข้าออก).
ปฐมเทศนาที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ทรงประกาศอริยมรรคมีองค์ ๘ และอริยสัจ ๔ ทำให้พระอัญญาโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม
พระสูตรสำคัญที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ปัญจวัคคีย์ จำแนกขันธ์ ๕ ว่าเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ทำให้พระภิกษุปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ รูปบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์พร้อมกัน
พระสูตรแสดงหลักการดำเนินชีวิต ๓๘ ประการ ตั้งแต่การไม่คบคนพาล จนถึงจิตเกษมไม่หวั่นไหวในโลกธรรม ซึ่งนำความสุขความเจริญสูงสุดมาสู่ชีวิต
พระสูตรว่าด้วยอานิสงส์ ๑๑ ประการของผู้เจริญเมตตาเจโตวิมุตติ หลับเป็นสุข ตื่นเป็นสุข ไม่ฝันร้าย เป็นที่รักของมนุษย์และอมนุษย์ทั้งหลาย