พระสูตรแห่งหลักกาลามสูตร ๑๐ ประการ ทรงสอนชาวกาลามะมิให้ปลงใจเชื่อสิ่งใดเพียงเพราะฟังตามๆ กันมา หรือเพราะเป็นครูอาจารย์ แต่ให้พิจารณาด้วยปัญญาว่าสิ่งนั้นเป็นกุศลหรืออกุศล
เอถะ ตุมเห กาลามา, มา อะนุสสะเวนะ, มา ปะรัมปะรายะ, มา อิติกิรายะ, มา ปิฏะกะสัมปะทาเนนะ, มา ตักกะเหตุ, มา นะยะเหตุ, มา อาการะปะริวิตักเกนะ, มา ทิฏฐินิชฌานักขันติยา, มา ภัพพะรูปะตายะ, มา สะมะโณ โน คะรูติ.
[ เอ-ถะ ตุม-เห กา-ลา-มา, มา อะ-นุด-สะ-เว-นะ, มา ปะ-รำ-ปะ-รา-ยะ, มา อิ-ติ-กิ-รา-ยะ, มา ปิ-ตะ-กะ-สัม-ปะ-ทา-เน-นะ, มา ตัก-กะ-เห-ตุ, มา นะ-ยะ-เห-ตุ, มา อา-กา-ระ-ปะ-ริ-วิ-ตัก-เก-นะ, มา ทิด-ฐิ-นิด-ฌา-นัก-ขัน-ติ-ยา, มา พับ-พะ-รู-ปะ-ตา-ยะ, มา สะ-มะ-โณ โน คะ-รู-ติ. ]
ดูกรกาลามชนทั้งหลาย ท่านทั้งหลายอย่าเพิ่งเชื่อ: ๑. โดยการฟังตามๆ กันมา ๒. โดยลำดับสืบๆ กันมา ๓. โดยข่าวเล่าลือ ๔. โดยอ้างตำรา ๕. โดยตรรกะนึกเดา ๖. โดยอนุมานคาดคะเน ๗. โดยตรึกตรองตามอาการ ๘. โดยชอบใจว่าเข้ากันได้กับทิฏฐิของตน ๙. โดยเห็นว่าผู้พูดมีลักษณะน่าเชื่อถือ ๑๐. โดยนับถือว่าสมณะนี้เป็นครูของเรา.
ยะทา ตุมเห กาลามา อัตตะนาวะ ชาเนยยาถะ, อิเม ธัมมา อะกุสะลา, อิเม ธัมมา สาวัชชา, อิเม ธัมมา วิญญูคัรหิตา, สะมัตตา สะมาทินนา อะหิตายะ ทุกขายะ สังวัตตันตีติ, อะถะ ตุมเห กาลามา ปะชะเหยยาถะ.
[ ยะ-ทา ตุม-เห กา-ลา-มา อัด-ตะ-นา-วะ ชา-เนย-ยา-ถะ, อิ-เม ทัม-มา อะ-กุ-สะ-ลา, อิ-เม ทัม-มา สา-วัด-ชา, อิ-เม ทัม-มา วิน-ญู-คัด-หิ-ตา, สะ-มัด-ตา สะ-มา-ทิน-นา อะ-หิ-ตา-ยะ ทุก-ขา-ยะ สัง-วัด-ตัน-ตี-ติ, อะ-ถะ ตุม-เห กา-ลา-มา ปะ-ชะ-เหย-ยา-ถะ. ]
แต่เมื่อใด ท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองว่า ธรรมเหล่านี้เป็นอกุศล ธรรมเหล่านี้มีโทษ ธรรมเหล่านี้ท่านผู้รู้ติเตียน ธรรมเหล่านี้สมาทานแล้วย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งไม่เป็นประโยชน์ เพื่อทุกข์ เมื่อนั้นท่านทั้งหลายพึงละธรรมเหล่านั้นเสีย.
ปฐมเทศนาที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ทรงประกาศอริยมรรคมีองค์ ๘ และอริยสัจ ๔ ทำให้พระอัญญาโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม
พระสูตรสำคัญที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ปัญจวัคคีย์ จำแนกขันธ์ ๕ ว่าเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ทำให้พระภิกษุปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ รูปบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์พร้อมกัน
พระสูตรแสดงหลักการดำเนินชีวิต ๓๘ ประการ ตั้งแต่การไม่คบคนพาล จนถึงจิตเกษมไม่หวั่นไหวในโลกธรรม ซึ่งนำความสุขความเจริญสูงสุดมาสู่ชีวิต
พระสูตรว่าด้วยอานิสงส์ ๑๑ ประการของผู้เจริญเมตตาเจโตวิมุตติ หลับเป็นสุข ตื่นเป็นสุข ไม่ฝันร้าย เป็นที่รักของมนุษย์และอมนุษย์ทั้งหลาย
