มหาสติปัฏฐานสูตร (ฉบับสังเขปภาวนา)
บทนำและความหมาย
พระสูตรใหญ่ว่าด้วยการฝึกสติอย่างพิสดาร อานาปานสติ อิริยาบถ ๔ สัมปชัญญะ ธาตุ ๔ นวสีวถิกา และอริยสัจ ๔
พระสูตรใหญ่ว่าด้วยการฝึกสติอย่างพิสดาร อานาปานสติ อิริยาบถ ๔ สัมปชัญญะ ธาตุ ๔ นวสีวถิกา และอริยสัจ ๔
กะถัญจะ ภิกขะเว ภิกขุ กาเย กายานุปัสสี วิหะระติ? อิธะ ภิกขะเว ภิกขุ อะรัญญะคะโต วา รุกขะมูละคะโต วา สุญญาคาระคะโต วา นิสีทะติ ปัลลังกัง อาภุชิตวา อุชุง กายัง ปะณิธายะ ปะริมุขัง สะติง อุปัฏฐะเปตวา, โส สะโตวะ อัสสะสะติ สะโต ปัสสะสะติ.
[ กะ-ถัน-จะ พิก-ขะ-เว พิก-ขุ กา-เย กา-ยา-นุ-ปัด-สี วิ-ฮะ-ระ-ติ? อิ-ทะ พิก-ขะ-เว พิก-ขุ อะ-รัน-ยะ-คะ-โต วา รุก-ขะ-มู-ละ-คะ-โต วา สุน-ญา-คา-ระ-คะ-โต วา นิ-สี-ทะ-ติ ปัล-ลัง-กัง อา-พุ-ชิด-ตะ-วา อุ-ชุง กา-ยัง ปะ-ณิ-ทา-ยะ ปะ-ริ-มุ-ขัง สะ-ติง อุ-ปัด-ถะ-เปด-ตะ-วา, โส สะ-โต-วะ อัด-สะ-สะ-ติ สะ-โต ปัด-สะ-สะ-ติ. ]
ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอย่างไร? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ไปสู่ป่า โคนไม้ หรือเรือนว่าง นั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า เธอมีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก.
ทีฆัง วา อัสสะสันโต ทีฆัง อัสสะสามีติ ปะชานาติ, ทีฆัง วา ปัสสะสันโต ทีฆัง ปัสสะสามีติ ปะชานาติ, รัสสัง วา อัสสะสันโต รัสสัง อัสสะสามีติ ปะชานาติ, รัสสัง วา ปัสสะสันโต รัสสัง ปัสสะสามีติ ปะชานาติ.
[ ที-คัง วา อัด-สะ-สัน-โต ที-คัง อัด-สะ-สา-มี-ติ ปะ-ชา-นา-ติ, ที-คัง วา ปัด-สะ-สัน-โต ที-คัง ปัด-สะ-สา-มี-ติ ปะ-ชา-นา-ติ, รัด-สัง วา อัด-สะ-สัน-โต รัด-สัง อัด-สะ-สา-มี-ติ ปะ-ชา-นา-ติ, รัด-สัง วา ปัด-สะ-สัน-โต รัด-สัง ปัด-สะ-สา-มี-ติ ปะ-ชา-นา-ติ. ]
เมื่อหายใจเข้ายาว ก็รู้ชัดว่าเราหายใจเข้ายาว, เมื่อหายใจออกยาว ก็รู้ชัดว่าเราหายใจออกยาว, เมื่อหายใจเข้าสั้น ก็รู้ชัดว่าเราหายใจเข้าสั้น, เมื่อหายใจออกสั้น ก็รู้ชัดว่าเราหายใจออกสั้น.
บทสวดพิจารณาความจริง ๕ ประการของชีวิต เพื่อเตือนสติมิให้หลงระเริงในความหนุ่มสาว สุขภาพ และชีวิต
ปฐมเทศนาที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ทรงประกาศอริยมรรคมีองค์ ๘ และอริยสัจ ๔ ทำให้พระอัญญาโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม
พระสูตรสำคัญที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ปัญจวัคคีย์ จำแนกขันธ์ ๕ ว่าเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ทำให้พระภิกษุปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ รูปบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์พร้อมกัน
พระสูตรแสดงหลักการดำเนินชีวิต ๓๘ ประการ ตั้งแต่การไม่คบคนพาล จนถึงจิตเกษมไม่หวั่นไหวในโลกธรรม ซึ่งนำความสุขความเจริญสูงสุดมาสู่ชีวิต